ΚΩΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ

Ο Κοσμάς ο Αιτωλός στην Κεφαλλονιά! Ο φωτισμός του λαού, οι Κεφαλλήνες αντιδρούν υπέρ του Πατροκοσμά τους!!!

«Οι Κεφαλλήνες ηγανάκτησαν τοσούτον επι τη στάσει του αρχιεπισκόπου κατά του ιεροκήρυκος εκείνου εν Ζακύνθω, ώστε διεμήνυσαν αυτώ δια προσώπου εμπιστοσύνης ίνα αναβάλη και την εις Κεφαλληνίαν επάνοδον ίνα μη επακολουθήσωσιν αποδοκιμαστικαί εκδηλώσεις».

Ο αρχιεπίσκοπος Σοφρώνιος Κουτούβαλης, μαζί με τους άρχοντες της Ζακύνθου και του Εβραίους του νησιού (οι τελευταίοι έβλεπαν να πλήττονται τα οικονομικά συμφέροντά τους, όταν το κήρυγμα του Κοσμά του Αιτωλού, καθιέρωνε την Κυριακή ως αργία των Χριστιανών σε αντίθεση με την Σαββατιάτικη αργία των Εβραίων, οπότε τα παζάρια ήταν κλειστά), αντέδρασαν έντονα στην άφιξη του Πατροκοσμά στο νησί. Μετά την διαμαρτυρία των Κεφαλλονιτών, που συνόδευαν τον ιεροκήρυκα στη Ζάκυνθο (δέκα γεμάτα καΐκια ), ο αρχιεπίσκοπος δεν τόλμησε να επιστρέψει ποτέ στην Κεφαλλονιά!

Το 1777, έφτασε στην Κεφαλλονιά ο Κοσμάς ο Αιτωλός. Να οργανώσει σχολειά και να «φωτίσει» τους σκλάβους, που τους αλλοίωνε πνευματικά η δυτική αποικιοκρατία των Λατίνων, όπως μαύριζε τους υπόλοιπους Έλληνες το ξίφος της Ανατολής. Γι΄αυτό και κυνηγήθηκε από μουσουλμάνους και καθολικούς. Το πέρασμά του, από την Κεφαλλονιά, συνδέθηκε με την ιδιοτυπία των Κεφαλλονιτών, οι οποίοι ανυπότακτοι και ζωηροί, μετέτρεψαν την υπεράσπισή του σε άλλη μια διαμαρτυρία κατά της εξουσίας.

Άλλωστε, κάτι που δεν μας έμαθαν στο σχολείο, ήταν ότι το πέρασμα και το κήρυγμα του Πατροκοσμά στα σκλαβωμένα μέρη της Ελλάδας, ήταν λαϊκές συνάξεις, συχνά ένοπλες, χιλιάδων σκλαβωμένων Ελλήνων, που με τον τρόπο αυτό, ομολογούσαν ότι η μέρα της λευτεριάς, της επανάστασης πλησίαζε.

«Επειδή δε τον ηκολούθει λαός πολύς δύο και τρείς χιλιάδες επρόσταζεν από το εσπέρας και ητοίμαζαν σακκία πολλά ψωμί και καζάνια σιτάρι βρασμένον, έπειτα τα επήγαιναν έξω εις τον δρόμον από εκεί όπου ήθελε να διαβεί ο λαός…»

Οι περιοδείες και οι λαϊκές συνάξεις τους, εξόργιζαν τους Τούρκους μπέηδες, αλλά συχνά και κάποιους Έλληνες γαιοκτήμονες, οι οποίες έβλεπαν στο διαφωτιστικό και εκπαιδευτικό κήρυγμα του Κοσμά, έναν εμπνευσμένο εχθρό της εθνικής καταπίεσης, της αμάθειας και της οικονομικής εκμετάλλευσης.

Πέραν των Τούρκων, η δραστηριότητα του Πατροκοσμά, θορύβησε ιδιαίτερα και τους Ενετούς. «Στις 27 Μαΐου 1977, ο Βενετός διοικητής της Πάργας, Benetto Pieri, ενημερώνει ανήσυχος τον γενικό προβλεπτή της Κέρκυρας Giacomo Nanni, για την άφιξη στην πόλη ενός «άγνωστου Έλληνα καλόγερου ακολουθούμενου από πλήθος ενόπλων» και, δυο ημέρες μετά, στις 29 Μαΐου 1977, διαπιστώνει ότι τον ακολουθούσε πλήθος – μόνο οι οπλισμένοι άνδρες έφταναν τις 4000 (4000 armati in circa)( Άρτεμις Ξανθοπούλου-Κυριακού, Ο Κοσμάς ο Αιτωλός και οι Βενετοί, 1977-1779, Πουρναράς, Θεσσαλονίκη, 1984 – πηγή παραθέματος: «Εκκλησία και Έθνος εν αιχμαλωσία-Γ.Καραμπελιάς – Εναλλακτικές εκδόσεις 2018»)

[Για την ανησυχία που προκάλεσε το κήρυγμά του στην Κεφαλλονιά, στους «αριστοκράτες» γαιοκτήμονες, γράφει ένας από τους σημαντικότερους ιστοριοδίφες της Κεφαλλονιάς, ο Ηλίας Τσιτσέλης :

«Κήρυξ πιστός, των ευαγγελικών αρχών της ισότητας και της αγάπης, φίλος του νόμου και του δικαίου, φιλόπτωχος και φιλάνθρωπος ών, εκεραυνοβόλει τας καταχρήσεις των αρχών, την ιδιοτέλειαν και τας δεσποτικάς ιδέας των αρχόντων… Ο κύρηξ της ευαγγελικής ηθικής εθεωρήθη, ως εικός, ανήρ ασυμφόρων τοις τε εν τοις πράγμασι και τοις αριστοκράταις αρχών, επομένως ανατρεπτικός του κοινωνικού συστήματος, εφ’οίς πολλοί εν Κεφαλληνία απήτησαν την εκδίωξιν αυτού» (πηγή παραθέματος: «Εκκλησία και Έθνος εν αιχμαλωσία-Γ.Καραμπελιάς – Εναλλακτικές εκδόσεις 2018»)

Όταν αποβιβάστηκε στην Κεφαλλονιά και συγκεκριμένα στην Άσσο, ο Πατροκοσμάς ο Αιτωλός, άρχισε να διδάσκει και διαπέρασε σχεδόν όλες τις περιοχές του νησιού μας. Όπως, μας πληροφορεί και πάλι στο βιβλίο του ο Γ.Καραμπελιάς, ο Βενετός σημαιοφόρος Francesco Zonza, μιλούσε για ένα πλήθος 15000 ατόμων που τον ακολουθούσαν στα «φωτιστικά» κηρύγματά του.

«Κήρυξε στο Αργοστόλι, στο Ληξούρι, στην Άσσο, στη Λειβαθώ, στα Ίλαρα, στα Κερίσια, στο Πυργί, στα Δειλινάτα, στο Κάστρο, στα Γριζάτα, στην Κορωνή, στην Πλαγιά και στα μοναστήρια των Αγριλίων και των Θεμάτων».

Στην Άσσο υπάρχει η ελιά και ο σταυρός του κηρύγματός του, ενώ οι επιστολές που έστειλε προς τον Μέγα Οικονόμο Γεώργιο Κλαδά, επίτροπο του Αρχιεπισκόπου Κεφαλληνίας και Ζακύνθου Σοφρώνιου Κουτούβαλη, (που αναφέραμε στην αρχή του άρθρου μας), για να του επιτρέψει να διδάξει και προς κάποιο Τούρκο διοικητή μη αναφερόμενης πόλεως της ηπειρωτικής Ελλάδας διατηρούνται στην Μονή Αγίου Ανδρέα Μηλαπιδιάς στα Περατάτα. Στη Σάμη, στην Ιερά Μονή Αγριλίων, το παρεκκλήσι της μονής είναι αφιερωμένο στον Αιτωλό ιεροκήρυκα και γιορτάζει στις 24 Αυγούστου. Στα Φαρακλάτα, στον Συναδελφικόν Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου – Ευαγγελίστριας, φυλάσσεται σε ειδική κρύπτη, ξύλινος σταυρός του Πατροκοσμά,

Στο Αργοστόλι ο Άγιος δίδαξε αφήνοντας και ξύλινο σταυρό ο οποίος φυλασσόταν στο Ναό της Μεταμορφώσεως, μέχρι τους σεισμούς του 1953. Αντίγραφο του σταυρού είναι εντοιχισμένο σε κώχη στην εξωτερική νότια πλευρά του Ναού, προς το άγιο Βήμα.

Στην Παλική, στο χωριό Χαυδάτα, σώζεται το πηγάδι στο οποίο σταμάτησε να ξαποστάσει, τον Ιούλιο του 1777.

Στο χωριό Πεσσάδα, η οδός Αγίου Κοσμά οδηγεί στον τόπο που μίλησε ενώπιον 16000 ακροατών και εκεί υπάρχει ταπεινό προσκυνητάρι (κουβούκλιο) που θυμίζει το γεγονός. Στο χωριό Σπαρτιά, υπήρχε το κρεββάτι του ιεροκήρυκα, μέχρι τον σεισμό του 1953, ενώ σε εποχές ανομβρίας οι κάτοικοι έκαναν λιτανεία στη μνήμη του.

Στο κέντρο του χωριού Τζανάτα του Πόρου, υπάρχει η βρύση και η πηγή του Κοσμά του Αιτωλού, όπως αναφέρει η επιγραφή: «Ιούνιος 1977. Η πηγή αυτή βρέθηκε κατόπιν υποδείξεως Αγίου Κοσμά του Αιτωλού». Ανάλογη ιστορία, συναντάμε και στο χωρίο Κορωνή.